अध्याय 18 · श्लोक 46

स्पष्टीकरण

श्लोक ४६ मध्ये भगवान श्रीकृष्णांनी जीवनात यश मिळवण्याचा मार्ग सांगितला आहे. या श्लोकात सांगितले आहे की, जो सर्व प्राणिमात्रांच्या उत्पत्तीचा कारण आहे आणि जो संपूर्ण सृष्टीला व्यापून आहे, त्याची उपासना कशी करावी. प्रवृत्ती आणि व्याप्ती : श्लोकात म्हटले आहे की, ज्याप्रमाणे बर्फ हा पाण्याने व्याप्त आहे, त्याचप्रमाणे संपूर्ण सृष्टी भगवंताने व्यापलेली आहे. प्रत्येक गोष्टीची उत्पत्ती ईश्वरापासून होते आणि तोच सर्व गोष्टींचा आधार आहे. स्वयं-कर्म आणि उपासना: मनुष्याने आपल्या नैसर्गिक कृतींद्वारे ईश्वराची उपासना केली पाहिजे. ही उपासना केवळ बाह्य कार्यांपुरती मर्यादित नसून ती आपल्या जीवनातील प्रत्येक कृतीत ईश्वराला समर्पित करून केली पाहिजे. ज्याप्रमाणे एक भक्त स्त्री आपल्या पतीशी एकनिष्ठ असते आणि त्याच्या आज्ञांचे पालन करते, त्याचप्रमाणे आपणही आपले कर्तव्य बजावताना भगवंताची भक्ती केली पाहिजे. सिद्धी प्राप्ती : अशा प्रकारे भगवंताची उपासना केल्याने मनुष्याला परम सिद्धी प्राप्त होते. याचा अर्थ असा की जेव्हा आपण आपली कृती भगवंताला अर्पण करतो, तेव्हा आपल्याला जीवनाची अंतिम सिद्धी म्हणजेच मोक्ष किंवा आत्मसाक्षात्कार प्राप्त होतो. हा श्लोक आपल्याला शिकवतो की कृती ही उपासना आहे आणि उपासना ही सिद्धीची गुरुकिल्ली आहे. नैसर्गिक कर्तव्ये पार पाडताना ईश्वराला आपल्या जीवनाचे केंद्र बनवणे हाच खरी उपासना आणि सिद्धी प्राप्तीचा मार्ग आहे.