अध्याय 18 · श्लोक 11

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने स्पष्ट केले आहे की कोणत्याही व्यक्तीला त्याच्या कर्माचा पूर्णपणे त्याग करणे अशक्य आहे. या पृथ्वीवर टिकून राहण्यासाठी काही काम करावे लागते. ज्याप्रमाणे शरीर चालवण्यासाठी खाणे, पिणे आणि इतर आवश्यक कार्ये करावी लागतात, त्याचप्रमाणे जीवनातील इतर बाबी करण्यासाठी कर्म आवश्यक आहे. परंतु, जो मनुष्य आपल्या कर्माच्या फळाचा त्याग करतो, म्हणजे कार्य करत असताना, त्याच्या परिणामाची इच्छा करत नाही, त्याला खरा संन्यासी म्हणतात. जो व्यक्ती आपल्या कृतींच्या परिणामांचा त्याग करतो तो निःस्वार्थपणे आपली कृती करतो आणि परिणामांची चिंता करत नाही. हीच खरी त्यागाची व्याख्या आहे. अशा प्रकारे, श्लोकाचा सारांश असा आहे की कर्मांचा त्याग शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या शक्य नाही, परंतु जो कर्मांच्या परिणामांबद्दल उदासीन राहतो तो खरा संन्यासी आहे. या दृष्टिकोनातून, कर्म आणि कर्मफल यांचे योग्य आकलन आणि दृष्टीकोन आवश्यक आहे.