अध्याय 17 · श्लोक 22

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांना दानाचे तीन प्रकार सांगून तामसिक दानाबद्दल सांगायचे आहे. आदेशकले दान: जेव्हा दान योग्य नसलेल्या वेळी दिले जाते, जसे की न्याहारीच्या वेळी किंवा विशेष प्रसंगी, जसे की पूजा किंवा धार्मिक विधींच्या वेळी दान करणे. अयोग्य व्यक्तींना दान: जेव्हा दान एखाद्या योग्य व्यक्तीला किंवा स्थानाला दिले जात नाही, तर अयोग्य व्यक्तींना किंवा ठिकाणांना दिले जाते, तेव्हा ते दान तामसिक असते. असत्कृतम् आणि अवगतम् दान: जेव्हा दानाची कदर केली जात नाही किंवा त्याचा आदर केला जात नाही किंवा त्याचा अपमान केला जातो तेव्हा त्या दानाला तामसिक म्हणतात. या श्लोकाद्वारे हे स्पष्ट होते की दान म्हणजे केवळ भौतिक कपडे किंवा पैशाची देवाणघेवाण नाही तर त्याचे योग्य स्थान, वेळ आणि वर्ण देखील महत्त्वाचे आहेत. तामस दान म्हणजे त्या दानाचा संदर्भ आहे जो केवळ अयोग्य वेळी आणि ठिकाणी दिला जात नाही तर त्याचा आदरही केला जात नाही. या प्रकारचे दान परिणामकारक आणि पुण्यपूर्ण नाही, परंतु सूड प्रवृत्तींना प्रोत्साहन देते.