अध्याय 17 · श्लोक 21

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी दानाच्या विविध प्रकारांचे विश्लेषण केले आहे. राजस दानाचे स्वरूप येथे स्पष्ट केले आहे. “यत्तु प्रत्युपकारार्थम् फलमुद्दिश्य वा रे” – याचा अर्थ असा की जे दान काही विशेष लाभाच्या इच्छेने किंवा परतीच्या भावनेने किंवा काही पुरस्कार, सन्मान किंवा स्वर्ग मिळण्याच्या आशेने केले जाते, ते दान राजसवर्गाचे असते. आहे. “दियते च परक्लिष्टं तद्दनां राजसं स्मृतम्” - याचा अर्थ असा की जे दान दुःखाने, किंवा त्रासाने आणि गैरसोयीने दिले जाते आणि ज्याचा उद्देश केवळ वैयक्तिक लाभासाठी किंवा काही विशिष्ट फळाच्या प्राप्तीसाठी असतो, तो दान राजसवर्गात येतो. अशा प्रकारे, भगवान श्रीकृष्णांनी स्पष्ट केले आहे की राजसिक दान म्हणजे ज्यामध्ये स्वार्थ किंवा लाभाची भावना प्रबळ असते. हे दान केवळ वेदनादायकच नाही तर त्यामागचा हेतूही अनेकदा स्वतःच्या फायद्याचा असतो. अशा प्रकारचे दान वास्तविक सद्गुणाकडे नेत नाही, तर ते एखाद्या व्यक्तीच्या आत्म-लाभाची भावना दर्शवते.