अध्याय 13 · श्लोक 9

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने मानवी जीवनातील त्याग आणि समता यांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. येथे दोन मुख्य गुणांवर जोर दिला आहे: अलिप्तता: मनुष्याच्या जीवनात मुलगा, पत्नी, घर, पैसा इत्यादींबद्दल आसक्ती असणे स्वाभाविक आहे. पण देव म्हणतो की खरी अध्यात्म प्रकट होते जेव्हा एखादी व्यक्ती या गोष्टींशी संलग्न नसते. याचा अर्थ असा नाही की आपण आपली कर्तव्ये सोडून दिली पाहिजेत, उलट ती आपण आपुलकीने आणि आसक्तीने करू नयेत. जर आपण या नातेसंबंधांशी आणि भौतिक गोष्टींशी संलग्न झालो तर आपले मन आणि मानस त्यांच्यात अडकतात, ज्यामुळे आपण आपल्या आध्यात्मिक मार्गापासून दूर जाऊ शकतो. म्हणून आपले कर्तव्य बजावत असताना आपण यापासून आपले मन मुक्त ठेवले पाहिजे. समता: जीवनात प्रिय आणि अप्रिय, सुख-दु:ख, नफा-तोटा या सर्व परिस्थिती येत-जात असतात. श्रीकृष्ण म्हणतात की खरा योगी तोच असतो ज्याचे मन प्रत्येक परिस्थितीत समान असते. जेव्हा आपल्याला एखादी प्रिय वस्तू, व्यक्ती किंवा परिस्थिती मिळते तेव्हा आपले मन आनंदी होते आणि जेव्हा आपल्याला काही अप्रिय अनुभव येतो तेव्हा आपण दुःखी होतो. परंतु भगवद्गीता शिकवते की आपण आपले मन या द्वैताच्या वर उचलले पाहिजे आणि या दोन्ही अवस्थांमध्ये समान असले पाहिजे. हा श्लोक आपल्याला शिकवतो की साधकाने आपल्या जीवनात संतुलन आणि अलिप्तता कशी बाळगावी. केवळ आसक्तीचा त्याग आणि समभावाचे पालन केल्यानेच आपल्याला खरी शांती आणि ज्ञान प्राप्त होऊ शकते.