अध्याय 10 · श्लोक 21

आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्‌ । मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ १०-२१ ॥

अर्थ

अदितीच्या बारा पुत्रांपैकी विष्णू मी आणि ज्योतींमध्ये किरणांनी युक्त सूर्य मी आहे. एकोणपन्नास वायुदेवतांचे तेज आणि नक्षत्रांचा अधिपती चंद्र मी आहे. ॥ १०-२१ ॥

स्पष्टीकरण

आदित्यनाम अहम विष्णु: देव म्हणतो की मी आदित्य (आदित्यांपैकी) विष्णू आहे. आदित्य ही सूर्याची 12 रूपे असल्याचे सांगितले जाते आणि त्यातील सर्वात महत्त्वाचे रूप म्हणजे विष्णू. विष्णू हा जगाचा रक्षक आणि पालनकर्ता मानला जातो, म्हणून भगवान विष्णूचे वर्णन आदित्यांमध्ये सर्वात प्रमुख मानले जाते. ज्योतिषी रवि: अंशुमन: ज्योतिषांमध्ये (प्रकाशित वस्तू) मी अंशुमन आहे, म्हणजे सूर्य. सर्व ग्रह, तारे आणि खगोलीय पिंडांमध्ये सूर्य हा सर्वात तेजस्वी आणि महत्त्वाचा आहे. त्याचा प्रकाश संपूर्ण जगाला ऊर्जा आणि जीवन प्रदान करतो, म्हणून देव स्वतःला सूर्याच्या रूपात प्रकट करतो. मरिची: मारुतम अस्मि: मरुतांमध्ये (वायु देवता) मी मरिची आहे. मारिची हा सात ऋषीपैकी एक असून वायूचा पुत्र मानला जातो. तो तेजस्वी आणि उर्जेने भरलेला आहे, म्हणून परमेश्वरही मारिचीच्या रूपात आपले अस्तित्व जाणवून देतो. नक्षत्रनाम अहम शशी: नक्षत्रांमध्ये मी शशी (चंद्र) आहे. चंद्र नक्षत्रांचा राजा असून त्याची शीतल किरणं मन आणि शरीराला शांती देतात. म्हणून देव चंद्राच्या रूपात प्रकट होतो. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण हे या विश्वात विविध रूपात विराजमान असल्याचे दाखवतात. तो सूर्याप्रमाणे ऊर्जा आणि जीवन देतो, चंद्राप्रमाणे शांतता आणि संतुलन आणतो, विष्णूप्रमाणे जगाचे रक्षण करतो आणि मारिचीप्रमाणे तेज आणि शक्ती प्रदान करतो. अशाप्रकारे, तो संपूर्ण विश्वाच्या प्रत्येक भागात वास्तव्य करतो आणि त्याचे संचालन करतो.

Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.