ಅಧ್ಯಾಯ 5 · ಶ್ಲೋಕ 8

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (4.18) ಹೇಳಿದ "ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವ" ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ (ತತ್ತ್ವವಿತ್) ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ಲೋಕ 8-9). ಯೋಗಯುಕ್ತನಾದ (`ಯುಕ್ತಃ`) ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯು (`ತತ್ತ್ವವಿತ್`) ನೋಡುವಾಗ (`ಪಶ್ಯನ್`), ಕೇಳುವಾಗ (`ಶೃಣ್ವನ್`), ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಾಗ (`ಸ್ಪೃಶನ್`), ಮೂಸುವಾಗ (`ಜಿಘ್ರನ್`), ತಿನ್ನುವಾಗ (`ಅಶ್ನನ್`), ನಡೆಯುವಾಗ (`ಗಚ್ಛನ್`), ಮಲಗುವಾಗ (`ಸ್ವಪನ್`), ಉಸಿರಾಡುವಾಗ (`ಶ್ವಸನ್`) - ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ, ತಾನು (`ಅಹಂ`) ನಿಜವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ (`ಕಿಂಚಿತ್`) ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ (`ನ ಏವ ಕರೋಮಿ`) ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ (`ಇತಿ ಮನ್ಯೇತ`). ಅವನು ಆತ್ಮನು ಅಕರ್ತೃ, ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಕರ್ತೃತ್ವದ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.