अध्याय 5 · श्लोक 8–9

स्पष्टीकरण

श्लोक 8: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की जो माणूस तत्वज्ञानी आहे, ज्याला आत्म्याचे सत्य समजले आहे, त्याला आपण काहीही करत आहोत याची जाणीव होत नाही. त्याच्यासाठी, कर्म, सर्व इंद्रियांच्या क्रिया जसे की पाहणे, श्रवण करणे, स्पर्श करणे इत्यादी, केवळ नैसर्गिक आहेत आणि त्यांच्याशी कोणतीही आसक्ती किंवा मालकी जाणवत नाही. याचा अर्थ असा होतो की ज्ञानी व्यक्तीचे मन या क्रियांपासून अनभिज्ञ राहते आणि तो स्वतःला या क्रियाकलापांपासून अलिप्त समजतो. श्लोक 9: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करत आहेत की जो ज्ञानी आहे तो जाणतो की इंद्रिये आणि त्यांची वस्त्रे (इंद्रियर्थ) स्वतंत्रपणे कार्य करतात. त्यांचे वर्तन आणि कृती स्वायत्त असतात आणि व्यक्तीचा आत्मा या सर्व क्रियांपासून अनभिज्ञ राहतो. तत्वज्ञानी हे जाणतो की इंद्रिये नैसर्गिकरित्या त्यांच्या क्रिया करतात आणि या क्रियांद्वारे माणूस फक्त पाहतो, ऐकतो किंवा अनुभवतो, परंतु तो स्वतः या क्रिया घडवत नाही. एकंदरीत, या श्लोकांचा संदेश असा आहे की ज्ञानी मनुष्य कृती आणि इंद्रिय क्रियांच्या पलीकडे जाऊन आत्म्याचे वास्तव अनुभवतो. त्याला समजते की क्रिया आणि इंद्रिये केवळ नैसर्गिक क्रिया आहेत आणि आत्मा त्यांच्या वर आहे.