અધ્યાય 18 · શ્લોક 13

ભાષ્ય

કર્મફળના બંધનમાંથી મુક્ત થવા માટે એ સમજવું જરૂરી છે કે કર્મ કેવી રીતે થાય છે અને તેના વાસ્તવિક કર્તા કોણ છે. ભગવાન હવે સાંખ્ય (અહીં વેદાંત) સિદ્ધાંત અનુસાર કોઈપણ કર્મના સંપન્ન થવા માટે જવાબદાર પાંચ કારણોનું વર્ણન કરે છે. "હે મહાબાહો!" `સર્વકર્મણામ્ સિદ્ધયે` (બધાં જ કર્મોની સિદ્ધિ માટે, સંપન્ન થવા માટે) `સાંખ્યે કૃતાન્તે` (સાંખ્ય એટલે કે જ્ઞાનનો વિચાર કરનારા શાસ્ત્રમાં, અને કૃતાંત એટલે કે જે કર્મોના અંત એટલે કે નિવૃત્તિનો માર્ગ બતાવે છે તે વેદાંત શાસ્ત્રમાં) `પ્રોક્તાનિ` (કહેવાયેલાં) `એતાનિ પઞ્ચ કારણાનિ` (આ પાંચ કારણોને) `મે નિબોધ` (તું મારી પાસેથી સમજ). આ પાંચ કારણોને સમજવાથી 'હું કર્તા છું' એવો અહંકાર દૂર થાય છે.