ಅಧ್ಯಾಯ 15 · ಶ್ಲೋಕ 11

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವು ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಕೇವಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೇ? "ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರಾದ ಯೋಗಿಗಳು (`ಯತಂತಃ ಯೋಗಿನಃ ಚ`) ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುವ (`ಆತ್ಮನಿ ಅವಸ್ಥಿತಂ`) ಇವನನ್ನು (ಆತ್ಮನನ್ನು) (`ಏನಂ`) ಕಾಣುತ್ತಾರೆ (`ಪಶ್ಯಂತಿ`). ಆದರೆ, ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ (`ಯತಂತಃ ಅಪಿ`) ಅಂತಃಕರಣವು ಶುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದವರು (ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳದವರು) (`ಅಕೃತ-ಆತ್ಮಾನಃ`) ಮತ್ತು ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವರು (`ಅಚೇತಸಃ`) ಇವನನ್ನು (`ಏನಂ`) ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ (`ನ ಪಶ್ಯಂತಿ`)." ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ (ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ) ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಃಕರಣ ಶುದ್ಧಿ (ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿ, ಮನೋನಿಗ್ರಹ) ಮತ್ತು ವಿವೇಕ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವರ ಪ್ರಯತ್ನವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮದರ್ಶನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.