ಅಧ್ಯಾಯ 14 · ಶ್ಲೋಕ 10
ರಜಸ್ತಮಶ್ಚಾಭಿಭೂಯ ಸತ್ತ್ವಂ ಭವತಿ ಭಾರತ |
ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಂ ತಮಶ್ಚೈವ ತಮಃ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಥಾ ||
ಅರ್ಥ
ಭರತವಂಶಜನೇ! ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸತ್ವಗುಣವು ಪ್ರಬಲವಾಗಬಹುದು. ರಜೋಗುಣವು ಸತ್ವ-ತಮಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ತಮೋಗುಣವು ಸತ್ವ-ರಜಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆಯಬಹುದು
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಭಾರತ! (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳನ್ನು (`ರಜಃ ತಮಃ ಚ`) ಅಡಗಿಸಿ (`ಅಭಿಭೂಯ`) ಸತ್ವಗುಣವು (`ಸತ್ತ್ವಂ`) ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತದೆ (`ಭವತಿ`). (ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ) ಸತ್ವ ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸುಗಳನ್ನು (`ಸತ್ತ್ವಂ ತಮಃ ಚ ಏವ`) (ಅಡಗಿಸಿ) ರಜೋಗುಣವು (`ರಜಃ`) (ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತದೆ). ಹಾಗೆಯೇ (`ತಥಾ`) (ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ) ಸತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸುಗಳನ್ನು (`ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಃ`) (ಅಡಗಿಸಿ) ತಮೋಗುಣವು (`ತಮಃ`) (ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತದೆ)." ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಹೋರಾಟ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಗುಣವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.
Banaka ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ನ ಪಾಠ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.