અધ્યાય 8 · શ્લોક 19
ભૂતગ્રામઃ સ એવાયં ભૂત્વા ભૂત્વા પ્રલીયતે ।
રાત્ર્યાગમેઽવશઃ પાર્થ પ્રભવત્યહરાગમે ॥૧૯॥
અર્થ
હે પાર્થ ! તે સર્વ ચરાચર ભૂતોનો સમુદાય પરાધીન હોવાથી ફરી ફરી ઉત્પન થાય છે અને રાત્રિ આવતાં લય પામે છે. અને ફરી દિવસ થતાં પુન: ઉત્પન થાય છે.(૧૯)
ભાષ્ય
તે જ સૃષ્ટિ-પ્રલયના ચક્રનું પુનરાવર્તન અને તેમાં જીવોની પરાધીનતા દર્શાવે છે. 'હે પાર્થ!' 'સઃ એવ અયં ભૂતગ્રામઃ' – તે જ આ પ્રાણીઓનો સમુદાય 'ભૂત્વા ભૂત્વા' (વારંવાર ઉત્પન્ન થઈ થઈને) 'રાત્ર્યાગમે પ્રલીયતે' – બ્રહ્માની રાત્રિ આવતાં લય પામે છે. અને 'અહરાગમે' (દિવસ આવતાં) 'અવશઃ' (કર્મોને અને કાળને આધીન હોવાથી, પોતાની ઇચ્છા વિના, પરાણે) 'પ્રભવતિ' – ફરીથી ઉત્પન્ન થાય છે. જીવો આ ચક્રમાં અટવાયેલા છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.