અધ્યાય 5 · શ્લોક 7

ભાષ્ય

કર્મયોગી કેવી રીતે કર્મ કરતો હોવા છતાં લેપાતો નથી, તે સમજાવતાં તેના લક્ષણો વર્ણવે છે. 'યોગયુક્તઃ' – જે કર્મયોગમાં સ્થિત છે, 'વિશુદ્ધાત્મા' – જેનું અંતઃકરણ (મન, બુદ્ધિ) અત્યંત શુદ્ધ થઈ ગયું છે, 'વિજિતાત્મા' – જેણે પોતાના મનને જીતી લીધું છે, 'જિતેન્દ્રિયઃ' – જેણે ઇન્દ્રિયોને વશમાં કરી લીધી છે, અને 'સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા' – જેનો આત્મા સર્વ પ્રાણીઓના આત્મા સાથે એકરૂપ થઈ ગયો છે (એટલે કે જે સર્વમાં પોતાના આત્માને અને પોતાના આત્મામાં સર્વને જુએ છે, સર્વ પ્રત્યે આત્મભાવ રાખે છે), તેવો પુરુષ 'કુર્વન્ અપિ ન લિપ્યતે' – કર્મો કરતો હોવા છતાં પણ તેનાથી લેપાતો નથી, બંધાતો નથી. કારણ કે તેનું કર્તાપણાનું અભિમાન અને ફળની આસક્તિ નષ્ટ થઈ ગયાં હોય છે, અને તે સર્વભૂતહિતમાં રત રહીને કેવળ લોકસંગ્રહ માટે જ કર્મ કરે છે.