અધ્યાય 5 · શ્લોક 25

ભાષ્ય

બ્રહ્મનિર્વાણ (મોક્ષ) પ્રાપ્ત કરનારા ઋષિઓ (જ્ઞાનીઓ) ના ગુણો જણાવે છે. 'ક્ષીણકલ્મષાઃ' – જેમના કલ્મષ (પાપ, દોષ, મલિનતા) ક્ષીણ થઈ ગયા છે, નષ્ટ થઈ ગયા છે, 'છિન્નદ્વૈધાઃ' – જેમની દ્વૈધ (દ્વિધા, સંશય, ભેદબુદ્ધિ) છેદાઈ ગઈ છે, 'યતાત્માનઃ' – જેમણે પોતાના મન અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં કરી લીધા છે, અને 'સર્વભૂતહિતે રતાઃ' – જેઓ સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં રત રહે છે (કારણ કે તેઓ સર્વમાં એક જ આત્મા જુએ છે), તેવા 'ઋષયઃ' (મનનશીલ જ્ઞાનીઓ) 'બ્રહ્મનિર્વાણં લભન્તે' – બ્રહ્મનિર્વાણને પ્રાપ્ત કરે છે. આ ચાર ગુણો – પાપરહિતતા, સંશયરહિતતા, આત્મસંયમ અને સર્વભૂતહિત – મોક્ષના અધિકારીના આવશ્યક લક્ષણો છે.