અધ્યાય 5 · શ્લોક 23

ભાષ્ય

સાચા સુખ અને યોગીપણાની કસોટી જણાવે છે. 'યઃ ઇહ એવ' – જે મનુષ્ય અહીં જ (આ જીવનમાં જ), 'શરીરવિમોક્ષણાત્ પ્રાક્' – શરીર છૂટે તે પહેલાં, 'કામક્રોધોદ્ભવં વેગમ્' – કામ (તીવ્ર ઇચ્છા) અને ક્રોધથી ઉત્પન્ન થતા વેગ(આવેગ, જોર)ને 'સોઢું શક્નોતિ' – સહન કરવા માટે સમર્થ બને છે (તેના વશમાં થતો નથી), 'સઃ યુક્તઃ' – તે જ યોગી છે, 'સઃ સુખી નરઃ' – અને તે જ ખરો સુખી મનુષ્ય છે. કામ અને ક્રોધ એ મનુષ્યના મોટા શત્રુઓ છે, જે તેને અશાંત અને દુઃખી બનાવે છે. જે આ બંનેના આવેગોને જીવંત અવસ્થામાં જ જીતી લે છે, તે જ વાસ્તવિક યોગી છે અને તે જ સાચી, સ્થાયી શાંતિ અને સુખનો અધિકારી બને છે. મૃત્યુ પછી સુખની આશા રાખવા કરતાં જીવતાં જ આ વેગો પર વિજય મેળવવો એ જ પુરુષાર્થ છે.