અધ્યાય 4 · શ્લોક 37
યથૈધાંસિ સમિદ્ધોઽગ્નિર્ભસ્મસાત્કુરુતેઽર્જુન ।
જ્ઞાનાગ્નિઃ સર્વકર્માણિ ભસ્મસાત્કુરુતે તથા ॥૩૭॥
અર્થ
જેવી રીતે પ્રજ્વલિત થયેલ અગ્નિ કાષ્ઠને બાળી નાખે છે તેવી રીતે જ્ઞાનનો અગ્નિ બધા કર્મોને ભસ્મ કરી નાખે છે. (૩૭)
ભાષ્ય
પાછલા શ્લોકની વાતને દૃષ્ટાંત દ્વારા વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. 'હે અર્જુન! યથા સમિદ્ધઃ અગ્નિઃ' – જેમ પ્રજ્વલિત થયેલો અગ્નિ 'એધાંસિ' – કાષ્ઠને, બળતણને 'ભસ્મસાત્ કુરુતે' – બાળીને ભસ્મ કરી નાખે છે, 'તથા' – તે જ પ્રમાણે 'જ્ઞાનાગ્નિઃ' – જ્ઞાનરૂપી અગ્નિ 'સર્વકર્માણિ' – બધા જ કર્મોને (સંચિત, ક્રિયમાણ અને પ્રારબ્ધના અંશને પણ) 'ભસ્મસાત્ કુરુતે' – બાળીને ભસ્મ કરી નાખે છે. જેમ અગ્નિનો સ્પર્શ થતાં લાકડાં રાખ બની જાય છે અને ફરીથી લાકડાં બની શકતાં નથી, તેમ આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત થતાં સર્વ કર્મોનાં બંધનરૂપ ફળ આપવાની શક્તિ નષ્ટ થઈ જાય છે. જ્ઞાની પુરુષ કર્મો કરતો હોવા છતાં તેના ફળથી બંધાતો નથી, કારણ કે તેના કર્મો જ્ઞાનરૂપી અગ્નિમાં બળી ગયા હોય છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.