અધ્યાય 4 · શ્લોક 19
યસ્ય સર્વે સમારમ્ભાઃ કામસંકલ્પવર્જિતાઃ ।
જ્ઞાનાગ્નિદગ્ધકર્માણં તમાહુઃ પણ્ડિતં બુધાઃ ॥૧૯॥
અર્થ
જેના વડે આરંભાયેલા સર્વ કાર્યો કામનાથી મુક્ત છે તથા જેના બધા કર્મો યજ્ઞરૂપી અગ્નિમાં બળીને ભસ્મ થઈ ગયા છે, તેને જ્ઞાનીઓ પંડિત કહે છે. (૧૯)
ભાષ્ય
ખરા પંડિત (જ્ઞાની) ની વ્યાખ્યા આપતાં ભગવાન કહે છે: 'યસ્ય સર્વે સમારમ્ભાઃ કામસંકલ્પવર્જિતાઃ' – જેના બધા જ કર્મોના આરંભ ('સમારમ્ભાઃ' - પ્રારંભ, ઉદ્યમ) કામના (ભોગની ઇચ્છા) અને સંકલ્પ (ફળની આસક્તિ, કર્તાપણાનો ભાવ) થી રહિત હોય છે, તથા 'જ્ઞાનાગ્નિદગ્ધકર્માણમ્' – જેના સર્વ કર્મો (સંચિત, પ્રારબ્ધ, ક્રિયમાણ) જ્ઞાનરૂપી અગ્નિ દ્વારા બળીને ભસ્મ થઈ ગયા છે (એટલે કે જે કર્મો ફળ આપવાની શક્તિ ગુમાવી ચૂક્યા છે), 'તમ્ આહુઃ પંડિતં બુધાઃ' – તેને જ જ્ઞાનીજનો 'પંડિત' કહે છે. સાચો પંડિત એ નથી જેણે માત્ર શાસ્ત્રોનું અધ્યયન કર્યું હોય, પરંતુ તે છે જેણે આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને કર્મોના બંધનમાંથી મુક્તિ મેળવી લીધી હોય અને જેના કર્મો કામના અને સંકલ્પ વિનાના હોય.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.