અધ્યાય 18 · શ્લોક 54

ભાષ્ય

બ્રહ્મભાવને પામેલા પુરુષની સ્થિતિ અને તેની આગળની ગતિનું વર્ણન. `બ્રહ્મભૂતઃ` (જે બ્રહ્મસ્વરૂપ બની ગયો છે) તે `પ્રસન્નાત્મા` (જેનું અંતઃકરણ સદા પ્રસન્ન અને શાંત રહે છે) તે `ન શોચતિ` (ગયેલી વસ્તુ માટે શોક કરતો નથી) `ન કાઙ્ક્ષતિ` (ન મળેલી વસ્તુની ઈચ્છા કરતો નથી). તે `સર્વેષુ ભૂતેષુ સમઃ` (બધાં પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમભાવ રાખનારો બને છે). આવી જ્ઞાનની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચ્યા પછી શું થાય છે? `પરામ્ મદ્ભક્તિम् લભતે` (તે મારી સર્વોત્તમ, પરા ભક્તિને પામે છે). અહીં ભગવાન જ્ઞાન અને ભક્તિનું સુંદર સંયોજન દર્શાવે છે. તત્વજ્ઞાનની પરિપક્વતા સહજ રીતે જ પરમાત્મા પ્રત્યેની શુદ્ધ, નિષ્કામ અને પ્રેમપૂર્ણ ભક્તિમાં પરિણમે છે.