અધ્યાય 16 · શ્લોક 21

ભાષ્ય

આસુરી સંપત્તિ અને અધોગતિનું મૂળ શું છે? ભગવાન નરકના ત્રણ મુખ્ય દ્વાર બતાવે છે. `આત્મનઃ નાશનમ્` (આત્માનો નાશ કરનારું, એટલે કે તેને અધોગતિ તરફ લઈ જનારું) `નરકસ્ય ઇદમ્ દ્વારમ્ ત્રિવિધમ્` (નરકનું આ દ્વાર ત્રણ પ્રકારનું છે): `કામઃ` (વિષય ભોગની અતૃપ્ત ઈચ્છા), `ક્રોધઃ` (ઈચ્છા પૂર્તિમાં વિઘ્ન આવતાં ઉત્પન્ન થતો ગુસ્સો) `તથા લોભઃ` (ધન અને ભોગ સામગ્રીનો વધુ ને વધુ સંગ્રહ કરવાની લાલસા). આ ત્રણ દુર્ગુણો જ સર્વ પાપોના મૂળ છે અને જીવને નરક તરફ ધકેલે છે. `તસ્માત્` (તેથી) `એતત્ ત્રયમ્ ત્યજેત્` (આ ત્રણેયનો સર્વથા ત્યાગ કરવો જોઈએ). કામ, ક્રોધ અને લોભનો ત્યાગ એ આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ માટે અનિવાર્ય છે.