અધ્યાય 14 · શ્લોક 1

ભાષ્ય

તેરમા અધ્યાયમાં ક્ષેત્ર-ક્ષેત્રજ્ઞના વિવેક દ્વારા જ્ઞાનનો ઉપદેશ આપ્યા પછી, ચૌદમા અધ્યાયના પ્રારંભે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ તે જ્ઞાનને વધુ સ્પષ્ટ કરવા અને તેની મહત્તા દર્શાવવા ઉત્સુક છે. તેઓ કહે છે: `પરં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ` (હું ફરીથી તે શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન કહીશ). કેવું જ્ઞાન? `જ્ઞાનાનાં જ્ઞાનમ્ ઉત્તમમ્` (બધાં જ્ઞાનોમાં પણ જે ઉત્તમ જ્ઞાન છે). આ જ્ઞાનની ફળશ્રુતિ શું છે? `યત્ જ્ઞાત્વા` (જેને જાણીને) `સર્વે મુનયઃ` (બધા મુનિઓ, મનનશીલ સાધકો) `ઇતઃ` (આ સંસાર બંધનમાંથી) `પરામ્ સિદ્ધિમ્ ગતાઃ` (પરમ સિદ્ધિને, એટલે કે મોક્ષને, પામ્યા છે). આ જ્ઞાન સામાન્ય જાણકારી નથી, પણ મુક્તિ અપાવનારું પરમ તત્ત્વજ્ઞાન છે, જેનું વર્ણન હવે ભગવાન કરવાના છે, ખાસ કરીને પ્રકૃતિના ત્રણ ગુણોના સંદર્ભમાં.