અધ્યાય 12 · શ્લોક 14

ભાષ્ય

શ્લોક 13-14: હવે ભગવાન એવા ભક્તના લક્ષણોનું વર્ણન શરૂ કરે છે જે તેમને અત્યંત પ્રિય છે. આ લક્ષણો ભક્તિમાર્ગની સિદ્ધિના ફળ સ્વરૂપે પ્રગટ થાય છે. (13) `અદ્વેષ્ટા સર્વભૂતાનામ્` (કોઈપણ પ્રાણી પ્રત્યે દ્વેષ ન રાખનાર), `મૈત્રઃ` (સૌનો મિત્ર, સૌ પ્રત્યે મૈત્રીભાવ રાખનાર), `કરુણઃ એવ ચ` (દુઃખી જીવો પ્રત્યે દયાભાવ રાખનાર), `નિર્મમઃ` ('મારું' આ ભાવથી રહિત), `નિરહંકારઃ` ('હું' આ કર્તાપણાના ભાવથી રહિત), `સમદુઃખસુખઃ` (સુખ અને દુઃખમાં સમભાવ રાખનાર, હર્ષ-શોક ન કરનાર), `ક્ષમી` (અપમાન કે અપકાર કરનારને પણ ક્ષમા કરનાર). (14) `સતતં સંતુષ્ટઃ` (જે પરિસ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય તેમાં હંમેશા સંતોષ માનનાર), `યોગી` (નિરંતર પરમાત્મા સાથે જોડાયેલો રહેનાર), `યતાત્મા` (મન અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખનાર), `દૃઢનિશ્ચયઃ` (પરમાત્મા પ્રાપ્તિના નિશ્ચયમાં દૃઢ રહેનાર), `મયિ અર્પિતમનોબુદ્ધિઃ` (જેણે મન અને બુદ્ધિ મને સમર્પિત કરી દીધા છે). `યઃ મદ્ભક્તઃ` (જે આવો મારો ભક્ત છે), `સઃ મે પ્રિયઃ` (તે મને પ્રિય છે). આ ગુણો માત્ર આદર્શ નથી, પણ ભક્તિ દ્વારા કેળવી શકાય તેવા છે.