અધ્યાય 12 · શ્લોક 12

ભાષ્ય

ભગવાન હવે પાછલા શ્લોકોમાં બતાવેલા સાધનોની તુલના કરીને તેમનો ક્રમ અને મહત્વ સમજાવે છે. `હિ` (નિશ્ચિતપણે) `અભ્યાસાત્ જ્ઞાનમ્ શ્રેયઃ` (સમજ્યા વિનાના કેવળ યાંત્રિક અભ્યાસ કરતાં શાસ્ત્રોક્ત જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ છે). પરંતુ, `જ્ઞાનાત્ ધ્યાનમ્ વિશિષ્યતે` (કેવળ બૌદ્ધિક જ્ઞાન કરતાં તે જ્ઞાન પર મનન કરવું, ધ્યાન કરવું વિશેષ છે, કારણ કે તેનાથી અનુભૂતિ થાય છે). અને `ધ્યાનાત્ કર્મફલત્યાગઃ` (ધ્યાન કરતાં પણ કર્મફળનો ત્યાગ શ્રેષ્ઠ છે). શા માટે? કારણ કે `ત્યાગાત્ શાન્તિઃ અનન્તરમ્` (કર્મફળના ત્યાગથી તરત જ શાંતિ મળે છે). જ્યાં સુધી ફળની આસક્તિ છે, ત્યાં સુધી ચિંતા, ઉદ્વેગ અને અશાંતિ રહે છે. ફળનો ત્યાગ કરવાથી મન તત્કાળ શાંત થાય છે, અને શાંત ચિત્તમાં જ જ્ઞાન અને ધ્યાન સ્થિર થઈ શકે છે. તેથી, કર્મફળનો ત્યાગ એ શાંતિ પ્રાપ્ત કરવાનો અને આગળ વધવાનો સીધો ઉપાય છે. આનો અર્થ એ નથી કે જ્ઞાન અને ધ્યાન નકામા છે, પરંતુ ફળત્યાગ એ બધાનો આધાર અને તાત્કાલિક શાંતિ આપનાર છે.