અધ્યાય 11 · શ્લોક 15
અર્જુન ઉવાચ ।
પશ્યામિ દેવાંસ્તવ દેવ દેહે સર્વાંસ્તથા ભૂતવિશેષસંઘાન્ ।
બ્રહ્માણમીશં કમલાસનસ્થમૃષીંશ્ચ સર્વાનુરગાંશ્ચ દિવ્યાન્ ॥૧૫॥
અર્થ
અર્જુન બોલ્યા હે ભગવાન ! આપના દેહમાં હું સર્વ દેવોને, ભિન્ન ભિન્ન ભૂતોના સમુદાયને, કમળ પર બિરાજમાન સર્વના નિયંતા બ્રહ્માજીને, સર્વ ઋષિઓને તેમજ દિવ્ય સર્પોને જોઈ રહ્યો છું.(૧૫)
ભાષ્ય
હવે અર્જુન પોતે જે જોઈ રહ્યો છે તેનું વર્ણન શરૂ કરે છે. તે કહે છે, "હે દેવ! (ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ) હું આપના શરીરમાં (`તવ દેહે`) સર્વ દેવોને (`સર્વાન્ દેવાન્`) તથા પ્રાણીઓના વિવિધ સમુદાયોને (`તથા ભૂતવિશેષસંઘાન્`) જોઈ રહ્યો છું (`પશ્યામિ`)." આમાં દેવતાઓથી માંડીને નાનામાં નાના જીવો સુધી બધું જ આવી જાય છે. વિશેષ રૂપે તે ઉલ્લેખ કરે છે: "કમળના આસન પર બિરાજેલા (`કમલાસનસ્થમ્`) ઈશ (સ્વામી, સૃષ્ટિકર્તા) બ્રહ્માજીને (`બ્રહ્માણમ્ ઈશમ્`), સર્વ ઋષિઓને (`સર્વાન્ ઋષીન્`) અને દિવ્ય સર્પોને (`ઉરગાન્ ચ દિવ્યાન્` - જેવા કે વાસુકી, અનંત વગેરે) પણ જોઈ રહ્યો છું." આ દર્શાવે છે કે સૃષ્ટિના રચયિતા બ્રહ્મા, જ્ઞાનના ધારક ઋષિઓ, પાતાળના સ્વામી દિવ્ય નાગો - આ બધું જ ભગવાનના વિરાટ સ્વરૂપમાં સમાયેલું છે. ભગવાન જ સર્વના આધાર અને ઉત્પત્તિ સ્થાન છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.