અધ્યાય 11 · શ્લોક 13
તત્રૈકસ્થં જગત્કૃત્સ્નં પ્રવિભક્તમનેકધા ।
અપશ્યદ્દેવદેવસ્ય શરીરે પાણ્ડવસ્તદા ॥૧૩॥
અર્થ
તે સમયે અર્જુને દેવાધિદેવ શ્રી કૃષ્ણના દિવ્ય સ્વરૂપમાં અનેક વિભાગોમાં વિભક્ત થયેલું સર્વ જગત સ્થિત થયેલું જોયું.(૧૩)
ભાષ્ય
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે શ્લોક 7 માં જે કહ્યું હતું, તેની પુષ્ટિ હવે અર્જુનના અનુભવ દ્વારા થાય છે. સંજય કહે છે: "તે સમયે (`તદા`) પાંડુપુત્ર અર્જુને (`પાણ્ડવઃ`) દેવોના પણ દેવ (`દેવદેવસ્ય`) એવા શ્રીકૃષ્ણના તે (વિશ્વરૂપ) શરીરમાં (`શરીરે`) અનેક પ્રકારે વિભાજિત થયેલું (`પ્રવિભક્તમ્ અનેકધા`) સમગ્ર જગત (`જગત્ કૃત્સ્નમ્`) એક જ સ્થાને સ્થિત (`તત્ર એકસ્થમ્`) જોયું (`અપશ્યત્`)." આ દર્શનનો સાર છે: અનંત વૈવિધ્ય (અનેકધા પ્રવિભક્તમ્) અને પરમ એકતા (એકસ્થમ્) નો સમન્વય. સઘળા લોક, સઘળા જીવો, સઘળા પદાર્થો, જે અલગ અલગ દેખાય છે, તે બધા મૂળભૂત રીતે પરમાત્માના જ શરીરમાં, તેમના જ અંશરૂપે, એકીભૂત થયેલા છે. આ એકત્વનું દર્શન એ જ વિશ્વરૂપ દર્શનનું મુખ્ય તાત્પર્ય છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.