અધ્યાય 10 · શ્લોક 5

ભાષ્ય

ભગવાન સમજાવે છે કે પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા વિવિધ ભાવો અને ગુણો તેમનામાંથી જ ઉદ્ભવે છે. 'બુદ્ધિઃ' (નિર્ણય શક્તિ), 'જ્ઞાનમ્' (આત્મ-અનાત્મ વિવેક), 'અસંમોહઃ' (મોહનો અભાવ, સ્પષ્ટતા), 'ક્ષમા' (સહનશીલતા), 'સત્યમ્' (યથાર્થ વાણી અને આચરણ), 'દમઃ' (બાહ્ય ઇન્દ્રિયોનો સંયમ), 'શમઃ' (અંતઃકરણનો સંયમ), 'સુખમ્', 'દુઃખમ્', 'ભવઃ' (ઉત્પત્તિ), 'અભાવઃ' (વિનાશ), 'ભયમ્', 'ચ અભયમ્ એવ ચ' (અને અભય), 'અહિંસા', 'સમતા' (રાગ-દ્વેષ રહિત સ્થિતિ), 'તુષ્ટિઃ' (સંતોષ), 'તપઃ' (શરીર-ઇન્દ્રિયોને કષ્ટ આપી ધર્મ પાળવો), 'દાનમ્', 'યશઃ', 'અયશઃ' – 'ભૂતાનામ્ એતે પૃથગ્વિધાઃ ભાવાઃ' – પ્રાણીઓના આ જુદા જુદા પ્રકારના ભાવો 'મત્તઃ એવ ભવન્તિ' – મારામાંથી જ થાય છે. સર્વ ભાવોનું મૂળ પરમાત્મા છે, તે તેમની શક્તિના જ વિવિધ પ્રકટીકરણો છે.