अध्याय 10 · श्लोक 4–5

स्पष्टीकरण

श्लोक 4: बुद्धिर्जना सम्मोह क्षमा सत्यं दमह शमः। सुखं दुःखं भावोसभावो भायं चाभायमेव च || 4 || स्पष्टीकरण: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी त्यांच्या ऐश्वर्याचा भाग असलेल्या गुण आणि अवस्थांचे वर्णन केले आहे. येथे श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की: बुद्धिमत्ता: ही अशी शक्ती आहे जी विवेक आणि निर्णय घेण्याची क्षमता प्रदान करते. ज्ञानसंमोह: ज्ञानाने आसक्ती किंवा भ्रम नष्ट होतो, हे त्या सखोल ज्ञानाचे प्रतीक आहे जे सर्व भ्रम दूर करते. क्षमा: इतरांच्या चुका सहन करण्याची क्षमता, जो खऱ्या संताच्या गुणांमध्ये समाविष्ट आहे. सत्यम: सत्य आणि प्रामाणिकपणा. दमः इंद्रियसंयम, म्हणजे इंद्रियांवर ताबा ठेवणे. शमः मनःशांती आणि नियंत्रण. याव्यतिरिक्त, सुख आणि दुःख, जन्म आणि मृत्यू, भय आणि निर्भयता - हे सर्व देवाच्या ऐश्वर्याचे भाग आहेत. देवाचा महिमा प्रत्येक परिस्थितीत आणि प्रत्येक टप्प्यावर प्रकट होतो. हे घटक ईश्वराच्या दैवी स्वरूपाचे अद्वितीय गुणधर्म आहेत जे जीवनाच्या प्रत्येक पैलूवर प्रभाव टाकतात. श्लोक 5: अहिंसा समता तुषिस्तापो दानम् यशोस्याशाः। भवन्ति भव भूतानां मत्त एव पृथग्विधा || 5 || स्पष्टीकरण: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण त्यांच्या ऐश्वर्याचे विविध रूप असलेल्या गुणांचे आणि अवस्थांचे वर्णन करतात: अहिंसा: हिंसा किंवा दुखापत न करता जीवन जगण्याची कला. समानता: कोणताही भेदभाव न करता सर्व प्राण्यांबद्दल समान वृत्ती. तुष्टी: आत्म-समाधान आणि आनंद, जो व्यक्तीच्या आतून येतो. तप: तपश्चर्या, आत्म-नियंत्रण आणि ध्यानाची प्रक्रिया. दानम: इतरांच्या कल्याणासाठी एखाद्याच्या संपत्तीचे आणि संसाधनांचे योगदान. शिवाय, यश आणि अयश (स्तुती आणि निंदा) सारखे गुण देखील परमेश्वराच्या वैभवाचा भाग आहेत. हे सर्व गुण वेगवेगळ्या प्राण्यांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारे प्रकट होतात, परंतु ते सर्व ईश्वराच्या दैवी सामर्थ्याने उत्पन्न होतात असे त्यात म्हटले आहे. देवाच्या वैभवाचे हे सर्वसमावेशक रूप जीवनाच्या प्रत्येक पैलूमध्ये त्याची उपस्थिती प्रकट करते.