અધ્યાય 10 · શ્લોક 42
અથવા બહુનૈતેન કિં જ્ઞાતેન તવાર્જુન ।
વિષ્ટભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેન સ્થિતો જગત્ ॥૪૨॥
અર્થ
અથવા હે અર્જુન ! મેં જે આ ઘણી વાતો તને સંભળાવી તે જાણવાનું પ્રયોજન શું છે? હું આ સંપૂર્ણ જગતને મારી યોગમાયાના એક અંશ માત્રથી ધારણ કરી રહ્યો છું, માટે મને જ તત્વથી જાણવો જોઈએ.(૪૨)
ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે વિભૂતિયોગો નામ દશમોઽધ્યાયઃ ॥૧૦॥
ભાષ્ય
ભગવાન અંતે કહે છે કે આ બધી વિભૂતિઓનું અલગ અલગ જ્ઞાન મેળવવાની બહુ જરૂર નથી, મૂળ તત્ત્વને જાણવું પર્યાપ્ત છે. 'અથવા' (અથવા તો), 'હે અર્જુન!' 'એતેન બહુના જ્ઞાતેન તવ કિમ્?' – આ બધું ઘણું જાણવાથી તારે શું (લાભ)? (તાત્પર્ય એ છે કે વિગતોમાં ખોવાઈ જવાની જરૂર નથી). મુખ્ય વાત એ છે કે 'અહમ્ ઇદં કૃત્સ્નં જગત્' – હું આ સંપૂર્ણ જગતને 'એકાંશેન વિષ્ટભ્ય સ્થિતઃ' – (મારી શક્તિના) એક અંશ માત્રથી ધારણ કરીને રહેલો છું. ભગવાનની અનંત શક્તિનો એક નાનકડો અંશ જ આ સમગ્ર બ્રહ્માંડને ટકાવી રહ્યો છે. તેથી, વિભૂતિઓ જાણવા કરતાં વિભૂતિમાન એવા ભગવાનને જ તત્ત્વથી જાણવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
આમ, શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના ઉપનિષદ, બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્રરૂપી શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદનો 'વિભૂતિયોગ' નામનો દસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. આ અધ્યાયમાં ભગવાને પોતાની મુખ્ય વિભૂતિઓનું વર્ણન કરીને પોતાના સર્વવ્યાપી અને સર્વોપરી સ્વરૂપનું જ્ઞાન આપ્યું છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.