अध्याय 6 · श्लोक 27

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवद्गीतेतील ध्यानयोग (योगाचा मार्ग) एक महत्त्वाचा विषय मांडला आहे. येथे भगवान श्रीकृष्णांनी ध्यानस्थ योगीच्या मानसिक स्थितीचे वैशिष्ट्य सांगितले आहे. प्रशांतमानस: येथे 'प्रशांत' म्हणजे शांत आणि 'मनसम' म्हणजे मन. जेव्हा योग्याचे मन पूर्णपणे शांत होते, तेव्हा त्याला सर्वोच्च शांती प्राप्त होते. अशा योगींचे मन वासना आणि ऐहिक वासनांपासून मुक्त होते. योगिनम् सुखमुत्तमम्: जेव्हा योगींचे मन शांत आणि स्थिर असते, तेव्हा त्याला परम आनंदाचा अनुभव येतो. हा आनंद इतर भौतिक सुखांपेक्षा शाश्वत आणि अखंड असतो. उपैति शांतरजसम: 'उपैती' म्हणजे मिळवणे किंवा मिळवणे. 'शांतराजसम' म्हणजे शांत आणि राजस (कर्म-प्रधान गुण) पासून मुक्त. अशा प्रकारे, योगी जेव्हा शांती आणि राजस यांच्या पलीकडे जातो तेव्हा त्याला हे सुख प्राप्त होते. ब्रह्मभूतम्कलशम्: 'ब्रह्मभूत' म्हणजे ब्रह्माच्या (ईश्वराच्या) अस्तित्वाशी संबंध जोडणे. 'अकलमशम' म्हणजे दोषरहित किंवा पापरहित. या श्लोकात असे म्हटले आहे की जेव्हा योगी या दिव्य अवस्थेला पोहोचतो तेव्हा तो पूर्णपणे शुद्ध आणि दोषांपासून मुक्त असतो. अशा प्रकारे या श्लोकात ध्यान करणाऱ्याची मानसिक स्थिती आणि त्याचा अनुभव वर्णन केला आहे. खरा योगी, जेव्हा त्याचे मन शांत आणि स्थिर असते, तेव्हा तो सर्वोच्च आनंद प्राप्त करतो आणि ईश्वराच्या दिव्य अस्तित्वात विलीन होतो आणि त्याद्वारे सर्व पापांपासून मुक्त होतो.