अध्याय 5 · श्लोक 27–28

स्पष्टीकरण

या श्लोकात योगींच्या ध्यानावस्थेचे वर्णन केले आहे. योगींनी बाह्य इंद्रियांच्या क्रियांवर नियंत्रण ठेवावे असे येथे सांगितले आहे. स्पर्श इत्यादीसारख्या बाह्य भावनांच्या पलीकडे जावे. याव्यतिरिक्त, त्याने आपली नजर दोन भुवयांमध्ये केंद्रित केली पाहिजे आणि श्वासोच्छ्वास समान ठेवावा. अशाप्रकारे, प्राण आणि अपान (श्वास आणि श्वास) यांचे संतुलन राखून नाकपुडीमध्ये लक्ष केंद्रित केल्यावर, व्यक्ती ध्यान स्थिती प्राप्त करतो. याचा अर्थ असा आहे की सर्व बाह्य इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवत आणि अंतर्गत क्रियांची समानता करताना ध्यानात राहिले पाहिजे. या श्लोकात योगीच्या गुणांचे वर्णन केले आहे. येथे असे म्हटले आहे की जो मनुष्य आपल्या इंद्रिये, मन आणि बुद्धीवर नियंत्रण ठेवतो, तो मुनी (धार्मिक अभ्यासक) मोक्षाकडे जातो. जेव्हा माणसाच्या इच्छा, भीती आणि राग नाहीसा होतो तेव्हा तो कायमचा मुक्त होतो. याचा अर्थ जो साधक आपल्या इच्छा आणि भावनांवर विजय मिळवतो आणि मानसिक शांती मिळवतो तो प्रत्यक्षात मोक्षाच्या अवस्थेला पोहोचतो. अशा साधकाला कोणत्याही प्रकारची भीती किंवा राग नसतो. या श्लोकांवरून हे स्पष्ट होते की कर्मयोगामध्ये बाह्य इंद्रिये आणि मनाच्या अंतर्गत स्थितीवर नियंत्रण ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे आणि हीच खऱ्या योगीची ओळख आहे.