अध्याय 4 · श्लोक 25

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी यज्ञांचे विविध प्रकार वर्णन केले आहेत आणि विविध योगी आणि साधक यज्ञासाठी कसे समर्पित राहतात हे सांगितले आहे. "दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते": या भागात असे म्हटले आहे की काही योगी दैवी तत्वाची (वास्तविक देवाची) पूजा करून यज्ञ करतात. याचा अर्थ ते ईश्वराचे दिव्य स्वरूप यज्ञाचा आदर्श मानतात व त्याची उपासना यज्ञ मानतात. हे योगी देवाच्या उपासनेला एक प्रकारचा यज्ञ मानतात, जो देवाला प्रसन्न करण्यासाठी समर्पण आणि भक्तीभावाने केला जातो. "ब्रह्मग्नवापरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुहवति": हा भाग सांगतो की ब्रह्माला (परम आत्मा) अर्पण करण्यासाठी इतर यज्ञ करतात. याचा अर्थ ते ज्ञान आणि ध्यानाद्वारे यज्ञ करतात, ज्यामध्ये ते आत्म्याच्या शोधात आणि त्यांच्या ज्ञानाद्वारे ब्रह्मदेवाची उपासना करण्यात लीन राहतात. या श्लोकाचा सारांश असा आहे की यज्ञाची प्रक्रिया वेगवेगळ्या लोकांसाठी वेगवेगळी असते. काही लोक बाह्य यज्ञाद्वारे यज्ञ करतात, तर काही आंतरिक ध्यान आणि ज्ञानाद्वारे यज्ञ करतात. दोन्ही प्रकारचे यज्ञ महत्त्वाचे आहेत आणि दोन्हीही आपापल्या मार्गाने साधकाला आत्म्याकडे घेऊन जातात.