अध्याय 4 · श्लोक 20

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण कर्माच्या परिणामांपासून मुक्त राहण्याचे महत्त्व सांगत आहेत. ते म्हणतात की जो मनुष्य आपल्या कर्मांच्या परिणामाची आसक्ती सोडून स्वतःला संतुष्ट ठेवतो तो खऱ्या अर्थाने कर्म करतो. “त्यक्त्वा कर्मफलसंगम”: याचा अर्थ कर्माच्या परिणामांची आसक्ती सोडून देणे. ही आसक्ती या अर्थाने आहे की ती व्यक्ती परिणाम मिळविण्यासाठी काम करत नाही, तर कामाकडे आपले कर्तव्य म्हणून पाहते. “नित्या त्रिप्तो निशार्यः”: याचा अर्थ असा की अशी व्यक्ती नेहमी समाधानी असते आणि तिला कोणत्याही बाह्य मदतीची किंवा आश्रयाची गरज वाटत नाही. त्याचे समाधान त्याच्या स्वतःच्या अंतर्मनातून आणि आंतरिक शांततेतून मिळते. "कर्मण्यभिप्रवृत्ति": याचा अर्थ असा आहे की अशी व्यक्ती कृती करण्यात पूर्णपणे गुंतलेली असते, तरीही तो कृतीच्या परिणामाची अपेक्षा किंवा चिंतेपासून मुक्त राहतो. “नैव किंचितकरोति सह”: यावरून असे दिसून येते की अशी व्यक्ती कोणत्याही कर्माचा चालक नाही, कारण त्याचे कर्म त्याच्या परिणामांपासून मुक्त आणि अटळ राहते. सारांश, हा श्लोक शिकवतो की खरा कर्मयोगी तोच असतो जो कार्य करत असताना आपल्या कार्याच्या परिणामाच्या अपेक्षेपासून मुक्त राहतो आणि केवळ आपल्या आंतरिक समाधानात आणि कर्तव्य पार पाडण्यात मग्न राहतो.