अध्याय 3 · श्लोक 33

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला समजावून सांगतात की माणूस कितीही ज्ञानी असला तरी त्याच्या नैसर्गिक प्रवृत्तींचा आणि स्वभावाचा त्याच्या कृतींवर प्रभाव पडतो. ज्ञानी माणूसही त्याच्या स्वभावानुसार वागतो. निसर्गाचे तीन गुण (निसर्ग) - सत्व, रजस आणि तम - आपल्या प्रवृत्तींवर नियंत्रण ठेवतात. हे गुण केवळ आपल्या इच्छा आणि वागणूकच ठरवत नाहीत तर आपल्या कृती करण्याची प्रवृत्ती देखील ठरवतात. म्हणून, केवळ बाह्य नियंत्रण किंवा आत्म-नियंत्रण काही उपयोगाचे नाही कारण आपल्या स्वभावाचा प्रभाव आपल्यावर नेहमीच राहतो. भगवान श्रीकृष्णांना या श्लोकाद्वारे शिकवायचे आहे की कृतींचे वास्तव समजून घेणे आणि स्वभावानुसार कृती करणे हाच खरा मार्ग आहे. कर्मयोगाच्या शिकवणीमध्ये हे समजून घेणे आवश्यक आहे की आपण आपल्या स्वभावानुसार वागले पाहिजे आणि आत्मसंयम सोबतच आपली कृती योग्य दिशेने केली पाहिजे.