अध्याय 2 · श्लोक 59

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की जो मनुष्य आपल्या इंद्रिय भोगांपासून (वस्तू) दूर राहतो आणि जो व्रतस्थ राहतो त्याच्या इंद्रिये या भोगांचा त्याग करतात. विषयाचे विश्लेषण: विषय विनिवर्तन्ते - या वाक्याचा अर्थ असा होतो की इंद्रिय भोगाशी संबंधित विषय (विषय) हळूहळू सोडून दिले जातात. जेव्हा इंद्रिये एखाद्या वस्तूशी जोडली जातात तेव्हा ते पुन्हा पुन्हा त्याची इच्छा करतात. पण जेव्हा माणूस त्या विषयांपासून दूर राहतो आणि इंद्रियसुखांचा उपभोग घेत नाही, तेव्हा त्या विषयांचा हळूहळू त्याच्यावर परिणाम होत नाही. निरहरस्य देहिनाः - उपवास करणारा असा आहे जो अन्न आणि इतर इंद्रिय भोगांपासून दूर राहतो, म्हणजेच आपल्या इंद्रिय इच्छांवर नियंत्रण ठेवणारी व्यक्ती. रासवर्जं रसोऽप्यस्य – येथे “रसवर्जम्” म्हणजे “स्वाद किंवा रस नसलेला”. जेव्हा इंद्रियांना काही रस (स्वाद) मिळवायचा असतो आणि तो मिळत नाही तेव्हा ते त्याची इच्छा सोडून देतात. परम दृष्टी निवर्तते - जेव्हा एखादी व्यक्ती उच्च सत्य किंवा उद्दिष्ट पाहते आणि अनुभवते तेव्हा मनुष्य इंद्रिय भोगांपासून मुक्त होतो. सार: हा श्लोक स्पष्ट करतो की जेव्हा एखादी व्यक्ती इंद्रिय भोगांपासून दूर राहते आणि उच्च आध्यात्मिक अनुभव प्राप्त करते, तेव्हा त्याच्या इंद्रिये त्या भोगांकडे आकर्षित होत नाहीत. अशा प्रकारे, संयम आणि आत्म-साक्षात्कार प्राप्त करून, इंद्रिये वस्तूंपासून दूर जातात.