अध्याय 2 · श्लोक 24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च । नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ २-२४ ॥
अर्थ
कारण हा आत्मा कापता न येणारा, जाळता न येणारा, भिजवता न येणारा आणि निःसंशय वाळवता न येणारा आहे. तसेच हा आत्मा नित्य, सर्वव्यापी, अचल, स्थिर राहाणारा आणि सनातन आहे. ॥ २-२४ ॥
स्पष्टीकरण
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण आत्म्याच्या अविनाशीपणाचे आणि स्थिरतेचे वर्णन करत आहेत. चांगलेद्याः (अच्छेद्याह): ज्याचे कधीही विच्छेदन (कट) करता येत नाही. आत्म्याला तोडता येत नाही आणि त्याचे अस्तित्वही संपुष्टात येत नाही. अदाह्यः (अदाह्यः): ज्याला जाळता येत नाही. आत्म्याला कोणत्याही अग्नीने जाळता येत नाही, त्याला अग्नीचा प्रभाव पडत नाही. अक्लेद्याः (अक्लेद्याः): जे कधीही ओले किंवा ओले होऊ शकत नाही. पाण्याचा आत्म्यावर कोणताही परिणाम होत नाही. अशोष्याः (अशोष्याः): जी कधीच सुकत नाही. दुष्काळाचा आत्म्यावर कोणताही परिणाम होत नाही, तो नेहमी स्थिर राहतो. नित्यः (नित्यः): जे नेहमी अस्तित्वात आहे, ज्याचे अस्तित्व कधीही संपत नाही. सर्वगतः (सर्वागतह): जो सर्वत्र उपस्थित आहे, तो सर्वत्र व्याप्त आहे. स्थानुः (स्थानुः): जे स्थिर आणि अपरिवर्तनीय आहे, जे कधीही बदलत नाही. अचलः (अचलः): जो अचल आणि स्थिर आहे, ज्यावर कोणत्याही प्रकारच्या हालचालींचा परिणाम होत नाही. सनातनः (सनातनः): जो सदासर्वकाळ अस्तित्त्वात आहे, ज्याला आरंभ आणि अंत नाही. आत्मा निराकार, अविनाशी आणि स्थिर आहे असा या श्लोकाचा संदेश आहे. शरीर, मन आणि इंद्रियांमधील बदलांमुळे तो अप्रभावित राहतो. आत्म्याचे स्वरूप अनंत आणि शाश्वत आहे आणि ते वेळ, स्थळ किंवा परिस्थिती यांच्यापासून स्वतंत्र आहे. अशा प्रकारे, आत्म्याची ही अपरिवर्तनीयता समजून घेणे आणि अनुभवणे हे एखाद्याच्या जीवनाचे एक महत्त्वाचे उद्दिष्ट असले पाहिजे.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.