अध्याय 2 · श्लोक 23

स्पष्टीकरण

हा श्लोक भगवद्गीतेच्या दुसऱ्या अध्यायातील आहे आणि आत्म्याचे शाश्वतत्व आणि अमरत्व स्पष्ट करतो. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला समजावून सांगतात की कोणत्याही भौतिक शक्तीचा आत्म्यावर कोणताही परिणाम होत नाही. “नैनम् छिंदन्ति शस्त्रानि”: येथे म्हटले आहे की कोणतेही शस्त्र (तलवार, कृपाण इ.) आत्म्याला कापू शकत नाही. याचा अर्थ आत्मा अखंड आणि अचल आहे. “नैनाम दहति पावकः”: अग्नीसुद्धा आत्म्याला जाळत नाही. अग्नी केवळ भौतिक वस्तूंना जाळते, आत्मा अग्नीच्या प्रभावाच्या पलीकडे आहे. "न चैनम् क्लेदयान्त्यपो": येथे असे म्हटले आहे की पाणी देखील आत्म्याला ओले किंवा हानी पोहोचवू शकत नाही. आत्म्याचे स्वरूप पाण्याच्या कृतींनी अस्पर्शित आहे. "न शोषयति मारुताः": आणि वायु (वारा) देखील आत्मा कोरडे करू शकत नाही. हवा फक्त भौतिक घटकांवर परिणाम करते, त्याचा आत्म्यावर कोणताही परिणाम होत नाही. सारांश: या श्लोकात आत्मा हा अविनाशी आणि अपरिवर्तनीय तत्व आहे हे स्पष्ट केले आहे. ते कोणत्याही शस्त्राने कापू शकत नाही, आगीने जाळू शकत नाही, पाण्याने ओले जाऊ शकत नाही किंवा वाऱ्याने वाळवू शकत नाही. हे आत्म्याचे अमरत्व आणि स्थिरता प्रतिबिंबित करते, जे सर्व भौतिक बदलांच्या पलीकडे आहे.