अध्याय 18 · श्लोक 33

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने धृतीचे तीन प्रकार (स्थिरता किंवा दृढनिश्चय) वर्णन केले आहेत, जे सत्त्व, रजस आणि तम गुणांच्या आधारावर विभागले गेले आहेत. सत्त्वगुणी धृतीची येथे विशेष चर्चा केली आहे. धृत्य यया धारयते मनःप्राणेंद्रियक्रियाः - "ध्रुति (स्थिरता) ज्याद्वारे मन, प्राण आणि इंद्रियांची क्रिया टिकून राहते", म्हणजे सत्त्वगुण असलेली व्यक्ती आपली मानसिक, शारीरिक आणि इंद्रिय क्रिया संयमित आणि नियंत्रित रीतीने करते. देवाची भक्ती, ध्यान किंवा निःस्वार्थ सेवा यासारख्या विशिष्ट हेतूसाठी तो त्याची कृती करतो. योगेनव्यभिचारिण्य - "जो योगाने अव्यभिचारी (अविसंगत) होतो", याचा अर्थ असा की या धृतीचे स्वरूप असे आहे की ती भक्ती आणि ध्यानात स्थिर राहते. हे इतर कोणत्याही विषयाकडे विचलित होत नाही आणि स्थिरता राखते. धृति सा पार्थ सात्त्विकी - "ती धृति ही पार्थ (अर्जुन) सात्त्विकी आहे", म्हणजे ही स्थिरता सत्त्वगुणाची आहे. याला सत्त्वगुणी धृती म्हणतात, जी शांती, संतुलन आणि समर्पण या गुणांनी परिपूर्ण आहे. अशा प्रकारे, श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी सत्त्वगुणी धृतीचे वेगळेपण आणि महत्त्व स्पष्ट केले आहे, जे योग, ध्यान आणि आत्म-साक्षात्काराच्या दिशेने मदत करते.