अध्याय 14 · श्लोक 5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः । निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्‌ ॥ १४-५ ॥
अर्थ
हे महाबाहो अर्जुना, सत्त्वगुण, रजोगुण आणि तमोगुण हे प्रकृतीपासून उत्पन्न झालेले तिन्ही गुण अविनाशी जीवात्म्याला शरीरात बांधून ठेवतात. ॥ १४-५ ॥
स्पष्टीकरण
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने सांगितले आहे की सत्त्व, रजस आणि तम - हे तीन गुण निसर्गाचे मूलभूत घटक आहेत आणि त्यांचा प्रभाव आपल्या जीवनावर खोलवर पडतो. या गुणांचा आपल्या वर्तनावर, विचारांवर आणि अनुभवांवर थेट परिणाम होतो. सत्त्वगुण: हा गुण प्रकाश, बुद्धी आणि समतोल दर्शवतो. जेव्हा सत्त्वगुण प्रचलित होते, तेव्हा व्यक्ती शांत आणि एकनिष्ठ असते आणि त्याच्या विचारांमध्ये आणि कृतींमध्ये शुद्धता आणि स्पष्टता असते. रजोगुण: ही गुण क्रिया, क्रिया आणि इच्छा दर्शवते. जेव्हा रजोगुण प्रबळ असतो, तेव्हा ती व्यक्ती सक्रिय, महत्त्वाकांक्षी आणि उत्साही असते, परंतु हे त्याला सांसारिक इच्छा आणि ताणतणावांमध्ये देखील बांधते. तमोगुण: हा गुण अज्ञान, आळस आणि निष्क्रियता दर्शवतो. जेव्हा तमोगुणाचे वर्चस्व असते, तेव्हा ती व्यक्ती उदासीन, आळशी आणि अंधकारमय मानसिक स्थितीत असते, ज्यामुळे ज्ञान आणि समज कमी होते. या तीन गुणांचा थेट परिणाम व्यक्तीच्या वर्तनावर आणि जीवनाच्या गुणवत्तेवर होतो. जेव्हा आत्मा या गुणांच्या प्रभावाखाली असतो तेव्हा तो शरीर आणि मनाच्या बंधनांनी बांधला जातो. भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला या श्लोकाद्वारे समजावून सांगत आहेत की या गुणांचा प्रभाव ओळखून योग्य साधना करून आत्म्याने या बंधनांतून मुक्ती मिळवावी.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.