अध्याय 14 · श्लोक 25

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी सर्व गुणांच्या पलीकडे असलेल्या व्यक्तीची ओळख स्पष्ट केली आहे. येथे 'गुणतेत' म्हणजे गुणांच्या पलीकडे पूर्ण आत्मस्वरूपाच्या अवस्थेला पोहोचलेली व्यक्ती. आदर आणि अपमानात समान: गुणातीत व्यक्तीचा आदर आणि अपमान या दोन्ही बाबतीत समान वृत्ती असते. त्याला ना आदराचा अतिरेक होतो ना अपमानाचा. त्याच्यासाठी या दोन्ही अवस्था सारख्याच असतात कारण त्याचे मन स्थिर आणि गतिहीन असते. मित्र आणि शत्रू यांच्याबद्दल समान: त्या व्यक्तीला मित्र आणि शत्रू दोघांबद्दल समान भावना असते. त्याच्या मनात मित्राबद्दल प्रेम किंवा शत्रूबद्दल द्वेषाची भावना नसते. अशा प्रकारे तो स्वतःमध्ये कोणत्याही प्रकारचा पक्षपातीपणा दाखवत नाही. सर्वरंभ परित्यागी: गुणातीत व्यक्ती कोणत्याही प्रकारची सुरुवात आणि कर्ता असल्याचा अभिमान नसतो. त्याला माहित आहे की सर्व कृती आणि परिणाम ईश्वराच्या इच्छेने होतात आणि स्वतःला कोणत्याही कार्याचा कर्ता मानण्याचा अभिमान बाळगत नाही. अशाप्रकारे, श्लोक स्पष्ट करतो की गुणातीत व्यक्ती अशी आहे जी आदर, अपमान, मैत्री आणि शत्रुत्वाच्या पलीकडे आहे आणि सर्व कृतींमध्ये केवळ अंतर्निहित शहाणपणा आणि समता याद्वारे मार्गदर्शन करते. त्याची अवस्था गुणांच्या पलीकडे आणि दैवी शांती आणि परिपूर्णतेकडे निर्देश करते.