अध्याय 12 · श्लोक 9

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला सांगत आहेत की जर तू माझ्या भक्तीमध्ये तुझे मन स्थिर करू शकत नाहीस तर तुझ्यासाठी दुसरा मार्ग आहे. “अथ चित्तं समधातुम् न शकनोशी मायी स्थिरम्”: जर तुम्ही माझ्यावर एकाग्रतेने ध्यान करू शकत नसाल, म्हणजेच तुमचे मन माझ्या भक्तीत स्थिर होऊ शकत नाही, तर काही फरक पडत नाही. याचा अर्थ असा की भक्तीमध्ये ध्यानाची स्थिरता प्राप्त करणे तुम्हाला अवघड किंवा अशक्य वाटत असेल. "अभ्यसयोगेन ततो ममिछप्तुम धनंजय": मग तुम्ही माझ्यापर्यंत साधना, म्हणजेच नियमित साधना आणि प्रयत्नातून माझ्यापर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न करा. भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला सुचवत आहेत की ध्यानाने स्थिरता प्राप्त होत नसेल, तर सतत साधना आणि साधनेने तो भगवंतापर्यंत पोहोचू शकतो. सारांश: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण शिकवतात की भक्तीचा एकच मार्ग नाही. ध्यानात स्थिरता प्राप्त करणे कठीण वाटत असले तरी सतत प्रयत्न आणि अभ्यासाने ईश्वराची प्राप्ती शक्य आहे. यावरून असे दिसून येते की भगवंताच्या भक्तीचे विविध मार्ग आणि मार्ग असू शकतात आणि प्रत्येक व्यक्तीच्या परिस्थितीनुसार आणि क्षमतेनुसार मार्ग स्वीकारला जाऊ शकतो.