अध्याय 10 · श्लोक 38

दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्‌ । मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्‌ ॥ १०-३८ ॥

अर्थ

दंड करणाऱ्यांचा दंड म्हणजे दमन करण्याची शक्ती मी आहे, विजयाची इच्छा करणाऱ्यांची नीती मी आहे. गुप्त ठेवण्यासारख्या भावांचा रक्षक मौन आणि ज्ञानवानांचे तत्त्वज्ञान मीच आहे. ॥ १०-३८ ॥

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी त्यांच्या अनेक शक्ती आणि गुणांचे वर्णन केले आहे. "दंडो दमयतमस्मि" - देव म्हणतो की तो दंडाच्या (शिक्षेच्या) रूपात प्रकट होतो. ज्यांच्याकडे आत्मसंयम आहे ते ईश्वराच्या या शक्तीचा अनुभव घेऊ शकतात. येथे शिक्षेचा अर्थ समाजावर नियंत्रण ठेवणारे आणि नैतिकतेचे रक्षण करणारे नियम आणि नियम आहेत. "नीतिरास्मि जिगीषतम" - देव म्हणतो की तो नीति (धर्म) आहे, विशेषत: ज्यांना विजयाची इच्छा आहे त्यांच्यासाठी. इथल्या नैतिक मार्गदर्शनाचा अर्थ असा आहे की ज्याला आपल्या जीवनात यश आणि विजय मिळवायचा आहे त्याने धर्म आणि नीतीचे पालन केले पाहिजे. “मौनम् चैवस्मि गुह्यानम्” – देव म्हणतो की तो शांततेच्या (गुप्ततेच्या) स्वरूपात प्रकट होतो. ज्या गोष्टी गुप्त किंवा गूढ आहेत त्या ईश्वराच्या या शक्तीने भरलेल्या आहेत. येथे मौन म्हणजे ते रहस्य आणि गुप्त ज्ञान जे केवळ विशेष लोकांनाच मिळते. "ज्ञानम् ज्ञानवताहम्" - देव म्हणतो की तो ज्ञानाच्या रूपात प्रकट होतो, विशेषत: जे स्वत: ज्ञानी आहेत त्यांना. हे ज्ञान त्यांच्यासाठी आहे ज्यांना त्यांच्या विवेकबुद्धीने आणि समजुतीने देवाचे वास्तव जाणून घेण्याची क्षमता आहे. अशा प्रकारे भगवान श्रीकृष्णांनी या श्लोकात धर्म, निती, गुप्तता आणि ज्ञान या स्वरूपात प्रकट होणारे त्यांचे दैवी गुण स्पष्ट केले आहेत.

Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.