अध्याय 1 · श्लोक 38–39

स्पष्टीकरण

श्लोक 38 या श्लोकात अर्जुन त्या लोकांबद्दल बोलत आहे जे युद्धाचे दुष्परिणाम पाहूनही दुर्लक्ष करतात. ते म्हणाले की या लोकांवर लोभ आणि इतर स्वार्थांचा प्रभाव असला तरीही ते कुळाचा नाश आणि मित्रांशी अविश्वासाचे पाप पाहू शकत नाहीत. त्यांची दृष्टी इतकी धूसर झाली आहे की ते सत्य ओळखू शकत नाहीत. या श्लोकांमध्ये अर्जुनची चिंता आणि द्विधाता स्पष्टपणे दिसून येते. जे या युद्धाचे परिणाम पाहू शकत नाहीत ते किती दोषी आहेत आणि ते पापाचा भाग कसा बनत आहेत, याची त्यांना चिंता आहे. अर्जुन भगवान श्रीकृष्णाला परिस्थिती स्पष्ट करण्याची विनंती करत आहे जेणेकरून योग्य मार्गाचा अवलंब करता येईल आणि कुळाचा नाश टाळता येईल. या श्लोकांमधून आपण हे देखील शिकतो की अधर्माविरुद्ध उभे राहणे आणि योग्य निर्णय घेणे किती महत्त्वाचे आहे. श्लोक 39: या श्लोकात अर्जुन कुळधर्माच्या संकटावर चिंता व्यक्त करत आहे. ते म्हणतात की जेव्हा कुटुंब आणि समाजाच्या नैतिक आणि धार्मिक श्रद्धांचा आधार असलेला कुलधर्म नष्ट होतो, तेव्हा संपूर्ण कुळ व्यवस्थाही अस्तित्वात नाही. कुलधर्माचे पालन केल्यानेच कुटुंब आणि समाजाची रचना टिकते. जेव्हा धर्माची अवस्था कमजोर होते तेव्हा अधर्म म्हणजेच अनैतिकता आणि भ्रष्टाचार वाढतो. त्यामुळे कुलधर्माचे रक्षण करणे अत्यंत आवश्यक आहे, कारण त्याचा नाश केल्याने समाजाचे स्थैर्य आणि नैतिकताही धोक्यात येते. युद्धाच्या परिणामी धर्म आणि नैतिकतेची स्थिरता धोक्यात येऊ शकते, ज्यामुळे समाजाच्या सुबत्ता आणि सुव्यवस्थेवर परिणाम होऊ शकतो, अशी अर्जुनाची चिंता दिसून येते.