अध्याय 1 · श्लोक 24–25

स्पष्टीकरण

या श्लोकात संजयने धृतराष्ट्राला कुरुक्षेत्राच्या रणभूमीवरील परिस्थितीची माहिती दिली आहे. श्रीकृष्ण, ज्यांना 'हृषिकेश' या नावानेही ओळखले जाते आणि 'गुडाकेश' या नावाने ओळखले जाते, अशा अर्जुनाने रथ युद्धभूमीवर दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी कसा बसवला हे त्यांनी सांगितले. याचा अर्थ अर्जुनाच्या विनंतीवरून श्रीकृष्णाने आपला रथ दोन्ही बाजूंच्या मधोमध उभा केला, जेणेकरून अर्जुनाला युद्धाची परिस्थिती व्यवस्थित पाहता येईल. येथे 'रथोत्तमम्' म्हणजे श्रेष्ठ आणि भव्य असा रथ आणि 'सेन्योरयोर्माध्याय' म्हणजे हा रथ दोन सैन्यांच्या मध्ये ठेवण्यात आला होता. अशा प्रकारे, या श्लोकाद्वारे असे दिसून येते की युद्ध परिस्थिती समजून घेण्यासाठी आणि रणनीती बनवण्यासाठी रथ योग्य ठिकाणी ठेवण्यात आला होता. "या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला रणांगणावर उपस्थित असलेल्या सर्व योद्ध्यांकडे पाहण्यास सांगत आहेत, ज्यांचे नेतृत्व भीष्म आणि द्रोणाचार्य यांसारखे प्रमुख योद्धे करत आहेत. येथे भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला युद्धाची तयारी आणि सामर्थ्य दाखवण्यास सांगत आहेत. या श्लोकात, "भीष्मद्रोणप्रमुखताम्" म्हणजे जे काही योद्धे भीष्म आणि द्रोणाचार्य यांच्या नेतृत्वात आहेत आणि "सर्वेशम का महिक्षितम्" म्हणजे पृथ्वीचे सर्व राजे आणि योद्धे येथे एकत्र आले आहेत अर्जुनने युद्धासाठी जमलेल्या सर्व योद्धांचे काळजीपूर्वक निरीक्षण करावे, जेणेकरुन त्याला युद्धाची वास्तविकता आणि त्याचे गांभीर्य समजू शकेल."