ಅಧ್ಯಾಯ 9 · ಶ್ಲೋಕ 5

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು, ಈಗ 'ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ' (`ನ ಚ ಮತ್-ಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನಿ`) ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ವಿರೋಧಾಭಾಸದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಭಗವಂತನ ಅತೀತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 'ನನ್ನ ಐಶ್ವರಯುಕ್ತ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು (`ಮೇ ಯೋಗಂ ಐಶ್ವರಂ`) ನೋಡು (`ಪಶ್ಯ`)' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. 'ನನ್ನ ಆತ್ಮವು (ಸಂಕಲ್ಪವು ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪವು) (`ಮಮ ಆತ್ಮಾ`) ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂಥದ್ದೂ (`ಭೂತಭಾವನಃ`) ಮತ್ತು ಧರಿಸಿರುವಂಥದ್ದೂ (ಪೋಷಿಸುವಂಥದ್ದೂ) (`ಭೂತಭೃತ್`) ಆಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ (`ನ ಚ ಭೂತಸ್ಥಃ`).' ಇದರರ್ಥ, ಭಗವಂತನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪೋಷಿಸಿದರೂ, ಅವನು ಅದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜಗತ್ತಿನವನಲ್ಲ. ಇದು ಭಗವಂತನ ಅಚಿಂತ್ಯ-ಭೇದಾಭೇದ ತತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಅವನು ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿಯೂ, ಬೇರೆಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.