અધ્યાય 6 · શ્લોક 47

ભાષ્ય

સર્વ યોગીઓમાં પણ કોણ શ્રેષ્ઠતમ છે, તે ભગવાન જણાવે છે. 'સર્વેષાં યોગિનામ્ અપિ' – બધા પ્રકારના યોગીઓમાં પણ, 'યઃ શ્રદ્ધાવાન્' – જે શ્રદ્ધાવાન યોગી 'મદ્ગતેન અન્તરાત્મના' – મારામાં લાગેલા અંતરાત્મા (મન) વડે 'મામ્ ભજતે' – મને (સગુણ સાકાર પરમાત્માને) ભજે છે, 'સઃ મે યુક્તતમઃ મતઃ' – તે મને સર્વશ્રેષ્ઠ યોગી માન્ય છે. ધ્યાનયોગી, જ્ઞાનયોગી, કર્મયોગી વગેરે સૌમાં જે ભગવાન પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને ભક્તિ રાખીને, મનને તેમનામાં સ્થિર કરીને તેમનું ભજન કરે છે, તે ભગવાનની દૃષ્ટિએ સર્વોત્તમ યોગી છે. આ શ્લોક ભક્તિયોગની શ્રેષ્ઠતાનો સંકેત આપીને આગળના અધ્યાયો માટે ભૂમિકા તૈયાર કરે છે.

આમ, શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના ઉપનિષદ, બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્રરૂપી શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદનો 'આત્મસંયમયોગ' (અથવા ધ્યાનયોગ) નામનો છઠ્ઠો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. આ અધ્યાયમાં કર્મયોગ અને સંન્યાસનો સમન્વય, ધ્યાનયોગની વિધિ, મનોનિગ્રહના ઉપાયો, યોગભ્રષ્ટની ગતિ અને યોગીની શ્રેષ્ઠતાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.