अध्याय 3 · श्लोक 41

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला एक महत्त्वाचा उपदेश देत आहेत. तो म्हणतोय की “भारतर्षभा” (हे भरतवंशी अर्जुन), सर्वप्रथम आपल्या इंद्रियांवर नियंत्रण आण. याचा अर्थ असा की तुम्हाला तुमच्या इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवावे लागेल जेणेकरून ते तुमची दिशाभूल करणार नाहीत. श्लोकात असेही म्हटले आहे की इंद्रियांवर योग्य नियंत्रण नसल्यामुळे "पापमानम्" (पाप) होतो, जो "ज्ञानविज्ञाननाशनम्" (ज्ञान आणि विज्ञानाचा नाश करणारा) आहे. म्हणजेच इंद्रियांवर नियंत्रण न ठेवल्यास ज्ञान आणि समज यांचा नाश करणारे पाप होऊ शकते. अशा प्रकारे भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला समजावून सांगत आहेत की आध्यात्मिक आणि मानसिक प्रगतीसाठी इंद्रियांवर नियंत्रण आवश्यक आहे. इंद्रियांवर नियंत्रण असेल तरच माणूस योग्य मार्गावर चालू शकतो आणि ज्ञान प्राप्त करू शकतो.