अध्याय 18 · श्लोक 20

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण तीन प्रकारच्या ज्ञानांपैकी सात्विक ज्ञानाचे वैशिष्ट्य सांगतात. येथे ज्ञानाचे वर्णन केले आहे, ज्याद्वारे मनुष्य सर्व प्राणिमात्रांमध्ये एकच अमर ईश्वर पाहतो. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्णांना असे शिकवायचे आहे की जे ज्ञान एकतेच्या दृष्टिकोनातून पूर्ण आहे ते सात्विक ज्ञान आहे. या ज्ञानाद्वारे, व्यक्तीला घटकांमधील विभागणी दिसत नाही, उलट एकच दैवी तत्व, एकच ईश्वर अनुभवतो. हे ज्ञान अध्यात्मिक दृष्टी प्रकट करते, ज्यामध्ये भूतांच्या वेगवेगळ्या रूपांमध्येही एकच चैतन्य अनुभवले जाते. येथे “अविभक्तम् विभक्तेषु” म्हणजे जे ज्ञान सर्व विभाग आणि भेदभावांच्या पलीकडे जाऊन सर्व जीवांमध्ये एकत्व अनुभवते, ते ज्ञान सात्त्विक आहे. अशाप्रकारे, सात्त्विक ज्ञान असे आहे जे आपल्याला एकत्वाची आणि संपूर्ण सृष्टीमध्ये एकच दैवी तत्वाची उपस्थिती समजते.